AdP: Η πρώτη αντιφασιστική οργάνωση στον κόσμο

117

arditi-del-popolo

Η πρώτη αντιφασιστική οργάνωση στον κόσμο

Όπως είπαμε όταν αρχίσαμε να γράφουμε αυτή την στήλη πριν λίγες μέρες, το όνομα της αναφέρεται στην πρώτη αντιφασιστική οργάνωση στον κόσμο που έδρασε στην Ιταλία και σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει λαικές ομάδες κρούσης. Σήμερα θα κάνουμε μια πρώτη παρουσίαση της ιστορίας και δράσης της οργάνωσης.

Το τέλος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου το 1918, φέρνει μια εκρηκτική κοινωνική κατάσταση στην Ιταλία, με τεράστια ανεργία και εξαθλίωση. Η εργατική τάξη οργανώνεται και αγωνίζεται δυναμικά για τα δικαιώματα της. Μέσα στο 1919 γίνονται 1633 απεργίες και πολλές καταλήψεις εργοστασίων. Κερδίζει το οκτάωρο και αυξήσεις στα μεροκάματα αλλά συνεχίζει ακόμα πιο ριζοσπαστικά απειλώντας την καπιταλιστική εξουσία.

Οι καπιταλιστές  έχοντας αντικρίσει το φάντασμα μιας εργατικής επανάστασης, για να μπορέσουν να επιβληθούν και να διαλύσουν τις εργατικές αντιστάσεις, στρέφονται προς ένα νέο κίνημα, το φασιστικό, του Μπενίτο Μουσολίνι.

Το εθνικό φασιστικό κόμμα, αφού χρηματοδοτείται και προωθείται από τους μεγαλοεπιχειρηματίες, αρχίζει δράση. Μέσα στο 1921, οι φασίστες πραγματοποιούν επιθέσεις και καταστρέφουν εκατοντάδες εργατικά κέντρα, σωματεία και γραφεία οργανώσεων της αριστεράς, που δεν μπορεί να τους αντιμετωπίσει. Μπορεί σοσιαλιστές και κομμουνιστές να είχαν μαζί πάνω από ένα εκατομμύριο μέλη, όμως οι φασίστες που ήδη ειχαν φτάσει τις 250 χιλιάδες μέλη το 1921, είναι πολύ πιο δυνατοί και οργανωμένοι στο δρόμο. Δολοφονούν εκατοντάδες εργάτες και αριστερούς, ενώ ούτε οι μεμονομένες πράξεις αντίστασης των αναρχικών είναι αποτελεσματικές.

Με ισχυρές διασυνδέσεις πλέον σε αστυνομία και στρατό οι φασίστες μοιάζουν ανίκητοι. Διαλύουν ακόμα και απεργίες επιβάλλοντας τους δικούς τους κανόνες, οπως στο λιμάνι όπου καταλαμβάνουν τα γραφεία των λιμενεργατών. Οι Times, εκφράζοντας την ικανοποίησή τους για την εξασφάλιση και των βρετανικών συμφερόντων στο λιμάνι της Γένοβας, γράφουν: «Ο φασισμός αποδείχτηκε ακμαίος, καλά πειθαρχημένος, χωρίς φόβο και ετοιμοπόλεμος σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».

Με αυτά τα δεδομένα λοιπόν, στις 20 Ιουνίου του 1921, συγκροτούνται οι πρώτες ομάδες των Arditi del Popolo (ADP). Η αρχή θα γίνει στη Ρώμη, με μια συγκέντρωση 100 ατόμων, ενώ σύντομα θα ακολουθήσουν η Κρεμόνα, το Λιβόρνο, η Πάρμα και η Πίζα. Αποτελούνται από διάφορες ιδεολογικές και πολιτικές τάσεις, αναρχικούς, κομμουνιστές, σοσιαλιστες, μέχρι απλούς δημοκράτες και καθολικούς.

Ενώ υπήρχε μία πολιτική ποικιλομορφία,  ήταν κατά κύριο λόγο μία οργάνωση της εργατικής τάξης. Εργάτες κατατάσσονταν από τα εργοστάσια, τα χωράφια, το σιδηρόδρομο, τα ναυπηγεία, τις οικοδομές, τα λιμάνια και τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Συμμετείχαν επίσης  φοιτητές, εργάτες γραφείου και άλλα επαγγέλματα. Ήδη τον Σεπτέμβριο φτάνει να έχει περισσότερα από 20.000 μέλη σε 144 τοπικές οργανώσεις σε όλη σχεδόν την Ιταλία.

Είχαν σε κάποιο βαθμό στρατιωτική μορφή οργάνωσης (χωρίζονται σε τάγματα και αυτά σε λόχους με τον οπλισμό και τα σύμβολά τους) αλλά χωρίς αυστηρή ιεραρχία ενώ υπήρχαν και αυτόνομες τοπικές ομάδες.  Κεντρικό σύμβολο ήταν το δαφνοστεφανωμένο κρανίο με το μαχαίρι στο στόμα. Ένας άλλος τομέας είχε για σημαία ένα τσεκούρι που διαλύει το φασιστικό σύμβολο! Παρόλο που δεν είχαν, ούτε ήθελαν να έχουν δικιά τους στολή, οι περισσότεροι προτιμούσαν μαύρη μπλούζα, σκούρο γκρι παντελόνι με ένα κόκκινο λουλούδι στις κουμπότρυπες.

Αυτό που κάνει αποτελεσματικούς τους AdP, όμως, δεν είναι η οργάνωση και η πειθαρχία τους. Είναι η διασύνδεσή τους με το λαό. Οι AdP δεν υπερασπίζουν απλώς τους κατοίκους των πόλεων από τις επιθέσεις των φασιστών. Τους στρατεύουν ενεργά στην αντιφασιστική πάλη. Οι άνθρωποι των γειτονιών συμμετέχουν στην αντίσταση σκάβοντας χαρακώματα, στήνοντας οδοφράγματα, μεταφέροντας τις μάχες από σπίτι σε σπίτι ρίχνοντας πέτρες, κεραμίδια και καυτό λάδι.

Η πρώτη ορατή δράση ήταν στο Πιομπίνο, στις 19 Ιουλίου του 1921, όταν επιτέθηκαν σε ένα μέρος φασιστικών συγκεντρώσεων, εγκλωβίζοντας μέσα τους φασίστες. Όταν η βασιλική φρουρά προσπάθησε να επέμβει, αναγκάστηκε και αυτή να παραδοθεί. Οι αντιφασίστες κράτησαν τους δρόμους για μερικές μέρες μέχρι να αναγκαστούν να αποσυρθούν λόγω των τεράστιων αστυνομικών δυνάμεων.

Στη Σαρζάνα, πήγαν να βοηθήσουν τον τοπικό πληθυσμό που είχε καταφέρει να αιχμαλωτίσει έναν από τους σημαντικότερους ηγέτες των φασιστών, τον Ρενάτο Τίτσι. Όταν μία ομάδα 500 φασιστών προσπάθησε να σώσει τον Τίτσι, οι AdP ήταν εκεί, αναγκάζοντας τους φασίστες να καταφύγουν στην ύπαιθρο. Χωρικοί εξοπλισμένοι με δρεπάνια και δίκρανα θα αναγκάσουν σε άτακτη υποχώρηση τους φασίστες.  Πάνω από 20 φασίστες σκοτώθηκαν και ο επικεφαλής της ομάδας τους σχολίασε « Η ομάδα, συνηθισμένη τόσο καιρό στο να νικά έναν αντίπαλο που σχεδόν πάντα το έσκαγε ή πρόβαλλε ασθενική αντίσταση, δε μπορούσε και δεν ήξερε πώς να προστατέψει τον εαυτό της.»

Στην Πάρμα σημείωθηκε ακόμα μια μεγάλη νίκη. Όπως περιγράφει ο Γκουίντο Πιτσέλι: Το ξημέρωμα, όταν δόθηκε η εντολή να πάρουν τα όπλα και να ξεκινήσει η εξέγερση, οι εργάτες ξεχύχθηκαν στους δρόμους – με την ίδια ορμή που ξεσπούν τα νερά ενός ποταμού στις όχθες του. Με φτυάρια, αξίνες, λοστούς και ό,τι εργαλεία έβρισκαν, βοηθούσαν τους Arditi del Popolo να ξηλώσουν τις πλάκες από τα πεζοδρόμια και τις ράγες από τις γραμμές του τραμ, να σκάψουν χαντάκια και να υψώσουν οδοφράγματα από καρότσες, πάγκους, κορμούς, σιδερένια δοκάρια και οτιδήποτε άλλο μπορούσαν να μαζέψουν. Άντρες, γυναίκες, ηλικιωμένοι, νέοι απ΄όλα τα κόμματα ή ανένταχτοι ήταν όλοι παρόντες, ενωμένοι με μια σιδερένια θέληση – να αντισταθούν και να παλέψουν.

Ο Μουσολίνι μετά τις απανωτές ήττες προτείνει ένα «σύμφωνο ειρήνης» στην Αριστερά. Τότε το αντιφασιστικό κίνημα θα προδωθεί από τις κομματικές ηγεσίες καθώς το σοσιαλιστικό κόμμα υπογράφει και αποκηρύσσει τους AdP. Δυστυχώς, το ακολουθεί και το Κομμουνιστικό Κόμμα, που καλεί τα μέλη του να μη συμμετέχουν σε δραστηριότητες των AdP.  Αυτό αποδυνάμωσε πάρα πολύ την οργάνωση των AdP. Είχαν απομείνει μόνο 50 τοπικές ομάδες με 6 χιλιάδες μέλη, με υποστήριξη κυρίως αναρχικών.

odofragma AdP
Οδόφραγμα των AdP στην Πάρμα, Αύγουστος 1922

Στο Πιομπίνο, όταν οι φασίστες  έκαψαν  τα γραφεία του κομμουνιστικού κόμματος, αναχαιτίστηκαν από αναρχικούς και αναγκάστηκαν να το σκάσουν. Το Πιομπίνο έγινε σύντομα το νευραλγικό κέντρο άμυνας ενάντια στο φασισμό, αμυνόμενο ξανά σε μια νέα φασιστική επίθεση τον Απρίλιο του 1922, πριν τελικά υποταχθεί μετά από μιάμιση ημέρα σφοδρών συγκρούσεων, όταν οι φασίστες με τη βοήθεια της Βασιλικής Φρουράς, κατάφεραν να καταλάβουν τα γραφεία των αναρχικών.

Τον Ιούνη του 1922 όταν οι φασίστες διέλυσαν την γενική απεργία, έπεφτε και το τελευταίο όχυρο αντίστασης στο Λιβόρνο όταν το κατέλαβαν 2 χιλιάδες φασίστες. Λίγους μήνες αργότερα πήραν και την εξουσία.

Κλείνοντας αξίζει να αναφέρουμε ότι φωτεινή εξαίρεση στο Κομμουνιστικό κόμμα, παρέμεινε ο ιδρυτής του, Αντόνιο Γκράμσι.  Έγραφε τότε κόντρα στην απόφαση της κομματικής ηγεσίας: “Οι κομμουνιστές αντιτίθενται στο κίνημα των Arditi del Popolo; Ακριβώς το αντίθετο: οι κομμουνιστές επιθυμούν τον εξοπλισμό του προλεταριάτου, τη δημιουργία μιας ένοπλης προλεταριακής δύναμης που θα είναι σε θέση να νικήσει την αστική τάξη.

Δυστυχώς, δεν θα μάθουμε ποτέ τι θα είχε γίνει αν ο Γκράμσι είχε εισακουστεί. Ο ίδιος φυλακίστηκε από το φασιστικό καθεστώς και πέθανε μετά από πολλά χρόνια στην φυλακή.